6. Het tekenen laten gebeuren

Naar aanleiding van één van mijn tekeningen correspondeerde ik ooit met Holger Wendt  (een Zweeds tekenaar die workshops bij Frederick Franck volgde). Ik was ontevreden over de slordige lijnen in één van mijn tekeningen. Over die tekening zei hij:

“Je hebt de qi van enkele van die mensen weten te vangen, hun richtingen, gebaren, houdingen, hun denken […] en als we dat doen maakt het niet meer uit hoe een lijn eruit ziet, want iets van de uitdrukking van zíjn, van leven, zal er dan in doorklinken.”

Chinese begrippen: wuwei

In het taoisme kent men behalve het begrip qi, ook het begrip wuwei dat ongeveer te vertalen is als: ongeforceerd handelen, het handelen ‘laten gebeuren’, vertrouwen op je lichaam. Ook Zen Zien Tekenen is gebaseerd op wuwei: je probeert het tekenen van de hand te laten gebeuren; dat lukt alleen als je kalm en ontspannen bent en dan durft te vertrouwen op je tekenende hand, zodat je je aandacht kunt houden bij dat wat je ziet en natekent. Basistechnieken van het Zen Zien Tekenen zoals contourtekenen en gebaartekenen zijn daarop gebaseerd. Je laat de tekenbeweging als vanzelf gebeuren, terwijl je dat wat je natekent niet alleen ziet, maar ook (bijna lichamelijk) voelt. Zo tekenen lukt het beste als je lichamelijk ontspannen en geestelijk kalm bent.

Hoe werkt dat dan?

In zijn inmiddels klassieke boek ‘The Natural Way to Draw (Houghton Mifflin Company Boston, 1941) legt Kimon Nicolaides de genoemde technieken zeer uitgebreid uit. Frederick Franck moet dat boek haast wel gekend hebben. Bij het contourtekenen zoals hij dat beschrijft voel je bijna lichamelijk het aanraken van je onderwerp alsof je met je vingertoppen over het oppervlak ervan streelt. Bij gebaartekenen is het alsof je in je eigen lichaam de houding of beweging voelt van je onderwerp: hoe het opgetild wordt, naar voren gedrukt wordt, soepel naar beneden hangt, etc.

Nicolaides schrijft: ‘Bij het leren tekenen, zijn beide oefeningen nodig en de ene vormt een tegenwicht voor de andere. Als je op die manier lang oefent ga je de structuur van dat wat je tekent leren begrijpen, hoe het in elkaar zit – en daarmee bedoel ik iets diepers dan slechts de anatomie’.

Ik denk dat hij dit begrijpen niet zo heel erg verstandelijk bedoelt, maar dat het eerder verwant is aan wat de Chinezen (en Holger Wendt) aanduiden met ‘het vangen van de qi’ van een ding, plant, of de persoon die je tekent.

Het kan je in intiem contact brengen met je onderwerp. Het maakt dan niet uit hoe de getekende lijn eruit ziet, er zal iets in doorklinken van het zijn, van het leven. En dat raakt aan het wezen van Zen Zien Tekenen.

Advertenties

Hier kunt u reageren op dit bericht.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s